Kaart van de Wereld

We kijken door onze ogen de wereld in. En wat zien we? Wel, de wereld natuurlijk. Maar het frappante is dat de wereld er voor jou anders uitziet dan dat het voor mij doet. Nee, ik doel niet op de conditie van mijn ogen – hoewel dat feitelijk ook een rol meespeelt. Wat ik bedoel is dat iedereen zijn of haar eigen kaart van de wereld heeft.

Lang geleden, toen Columbus nog geen voet aan Amerikaanse bodem had gezet, leefden er de natives van het land. Indianen. Aan de oevers van de zee konden zij uitkijken over de oceaan. De meesten deden dat dan ook wel, maar omdat zij niet iets raars aan de horizon verwachtten, zagen zij ook niets. De lokale sjamaan echter – de medicijnman van de stam, mogelijk beïnvloed van zijn eigen medicijnen, tuurde net als de krijgers van de stam de verte in. Het enige verschil was dat hij op de horizon van de waterlijn vreemde grootse vaartuigen zag, bij ons beter bekend als schepen.

Nadat de sjamaan nog een aantal keer goed in zijn ogen had gewreven om te zien of hij niet apestoned was en hallucineerde, riep hij andere stamleden erbij om samen vanaf de branding van het strand te turen naar de schepen in de verte. Hoe kwam het dat zij dit niet eerder gezien hadden?

Dat wat je niet verwacht, dat zie je ook niet. En vice versa: dat wat je wel verwacht, zie je wel. We kennen het allemaal: na de beëindiging van een intieme relatie loop je verdwaald in gedachten door de stad. Vanuit een kledingwinkel horen we een muziekje galmen dat je doet herinneren aan je verloren liefde. Er triggert iets in je. Maar je loopt door. Nog geen uur later hoor je datzelfde liedje weer, en aan het eind van de dag heb je het nummer zo vaak gehoord dat je je begint af te vragen of het een complot is tegen jou.

Het is geen complot, trust me. De oorzaak ligt binnen jezelf. Want op het moment dat jouw relatie eindigde, stond je focus op scherp op dingen die gerelateerd zijn of waren aan jouw liefde. Daarvoor was je je er misschien minder van bewust dat radio’s, muziekzenders en mensen met iPod’s om je heen datzelfde nummer draaiden. Tot het omslagpunt. En vanaf dat moment lag je focus onder meer daarop. Het gevolg? – Je hoort het nummer overal!

Dat wat jij ziet, hoort, en voelt wordt aanvankelijk gefilterd. Het eindresultaat is dat je je focust op dat wat belangrijk voor jou is, en daarmee heb je de kern van dit verhaal te pakken, de kaart van de wereld.

Kaart van de Wereld
We hebben allemaal een kaart van de wereld. Een representatie van hoe wij vinden dat onze wereld er uit moet zien, en er uit ziet. Zien wij iets wat we bestempelen als ‘mooi’ of ‘lelijk’, dan plakken we daarmee een label van onze kaart van de wereld op. Hetzelfde geldt voor ‘gelijk’ en ‘ongelijk’. Dat gaat goed zolang anderen het daarmee eens zijn. Op basis daarvan kunnen we overeenstemmend het met elkaar hebben over dat wat wij als realiteit bestempelen.

Maar er zit ook een keerzijde aan: op het moment dat onze kaart van de wereld niet overeenkomt met de kaart van de ander. Jij vindt het mooi, de ander vindt het lelijk. Op zich geen big deal. Maar als het aankomt op wezenlijk belangrijke zaken, zoals liefde, normen, waardes en/of (geloofs)overtuigingen – kortom, de fundamenten van jouw leven – dan groeit de kans dat de vlam in de pan kan slaan.

Binnen bepaalde religieuze stromingen vind je takken waarbij ‘de realiteit’ verkondigd wordt als zijnde één enkele mogelijke waarheid; die van hen. Er is geen discussie over mogelijk dat er een andere waarheid zou kunnen zijn, en mocht je het daarmee niet eens zijn, dan ben je verbannen van participatie, wordt je niet meer toegelaten en in sommige extreme gevallen betaal je met je leven.

Gelukkig is het in ons kikkerlandje niet zo dramatisch, maar verschillen in kaarten van de wereld komen we wel elke dag tegen. En dat is goed! Want de wereld is zo veelzijdig als onze mind is. De manier waarop ik de wereld aanschouw vind ik mooi. Maar dat betekent niet dat jij mijn manier ook mooi moet vinden. En gelukkig heb jij daarom jouw kaart van de wereld, hopelijk één die jouw wereld ook mooi kleurt.

Je bent te allen tijde in staat én verantwoordelijk voor hoe jouw wereld eruit ziet. Niemand anders kan bepalen hoe jouw realiteit is. En daarmee heb je de spreekwoordelijke koe bij de horens te pakken. Je kunt kiezen. Focus je op mooi, of focus je op lelijk?

En als er dan iemand is die jouw mooie wereld als lelijk bestempelt, dan is een discussie niet noodzakelijk. Een twist om de waarheid van de realiteit is namelijk een eindeloze wedstrijd tussen twee of meer partijen die allebei gelijk hebben.

Nieuwsgierig
Persoonlijk ben ik niet voor dit soort discussies, waarbij het onzinnig is om te bekvechten over wie er gelijk heeft. Het kost veel energie, veel tijd, heeft vaak een contactverwijdering als gevolg (er is een winnaar en dus ook een verliezer, en dus een tweedeling), en dat kan bijna nooit de bedoeling van het gesprek zijn geweest.

In plaats van vast te klampen aan je eigen gelijk en deze met hand en tand verdedigen, kun je deze ook met de ene hand vast blijven houden, en de andere hand uit steken om met nieuwsgierigheid tegemoet te treden aan de ander. Stel een vraag, word oprecht geïnteresseerd in hoe de kaart van de wereld er voor de ander eruit ziet.

Dat betekent overigens niet dat je er in mee moet gaan. Je kunt er altijd nog voor kiezen om bij jouw realiteit, jouw waarheid te blijven. Maar doordat je nieuwsgierig blijft naar de wereld van de ander, stel je jezelf in staat om werkelijk erachter te komen wie de ander is. Antwoorden op hoe iemand denkt, kijkt, voelt, en dus de wereld ervaart geeft je een inzage in de ander. En dat is magisch.

Mensen die beweren dat hun kaart de enige juiste is, vind ik boeiend. Want met deze opmerking claimen ze dé waarheid te verkondigen over een bepaald onderwerp. En ik weiger te geloven dat er één gekaderde, vast omlijnde waarheid is. Mijn natuurlijke nieuwsgierigheid krijgt een haast niet te onderdrukken prikkel die me kietelt vragen af te vuren op hen die deze waarheid claimen. En zal ik je wat zeggen? De meest boeiende conversaties komen daaruit. Want ik hoef niet te geloven wat zij geloven. Alleen als ik dat wil. En daarmee sta ik aan het roer van mijn leven. Ben ik de kapitein die bepaalt waar ik heen ga.

Wij zijn allemaal onze eigen Columbus, onze eigen sjamaan.

Op ons succes!

Robert

Niet kiezen Is Ook Een Keuze

Onlangs was ik in gesprek met iemand die me vertelde dat er veel gebeurde in haar leven. Van allerlei situaties die al dan niet onprettig waren en waarvan uiteindelijk ook een keuze gemaakt moest worden: wel of niet iets aan doen?

Voor ongeveer een uur hoorde ik de achtergrond van de situatie en enkele voors en tegens om wel en niet de knoop door te hakkenn. Uiteindelijk kwamen we weer terug bij de eerste vraag: wel of niet?

Hoe lastig een situatie ook lijkt, op het moment dat het je niet bevalt, ben je vrijwel altijd in de mogelijkheid om een keuze te maken die het resultaat kan veranderen. Wil je een ander resultaat, verander dan de acties of handelingen die je doet. Maak je die keuze niet, speciaal als je in een situatie zit waar je niet tevreden mee bent, dan maak je in feite ook een keuze. Want niet kiezen tussen de opties die je hebt, is ook een keuze.

In dat geval geef je daarmee de keuzevrijheid en de wil om verantwoordelijk te zijn voor het resultaat uit handen. Je wordt een passieve passagier van jouw schip, om het maar in een metafoor te zetten. En hoe graag we soms ook onze verantwoordelijkheden aan een ander willen geven (“hij heeft het gedaan” of “het is haar schuld” of “hij deed… en daardoor voel ik me…”), in feite blijf je eindverantwoordelijk over jezelf. Hoe jij je voelt en in welke situatie jij nu zit.

Dus wil je een andere situatie? Een die fijner is, plezieriger, liefdevoller, gezelliger, rustiger of wat dan ook? Verander dan de handeling(en). En dat betekent een verandering in keuzes die je kunt nemen. Zoek naar de beste keuze. Welke keuze dat ook is, op dit moment heb je geen betere keuze. En ook al ben je niet 100% zeker van je keuze (wanneer krijg je trouwens 100% garantie dat een keuze de beste is? – Het leven is zo dynamisch dat er constant wel iets verandert), de keuze die je op dat moment neemt is de beste die je op dat moment kunt maken. Zolang je maar een keuze maakt.

Kies je niet (wat dus ook een keuze is – hoewel ik me afvraag of dat de beste keuze is die je kunt nemen), dan zit daar ook een gevolg aan. Kies bijvoorbeeld er maar eens voor om niet je belastingformulieren in te vullen. Ook daar zit een consequentie aan.

Wees je er van bewust dat de keuze die je maakt een gevolg heeft, en ook al kun je niet altijd zien wat het gevolg daarvan is, het geeft je in ieder geval een nieuw resultaat. En bevalt dat resultaat je niet? Dan kun je altijd nog een nieuwe keuze maken.

Dus… welke knoop hak jij vandaag door? Deel je ervaringen hieronder in het commentveld.

 

Op jouw succes.

Robert

Wat Is NLP?

In de afgelopen maanden heb ik het op mijn andere site veelvuldig gehad over NLP, en ik heb zelfs verschillende technieken laten zien die afkomstig zijn uit het veld van NLP. Maar veelal krijg ik de vraag van anderen voorgelegd wat ik nu precies doe. En als ik dan antwoord dat ik Master-Practitioner in NLP ben, dan krijg ik vaak een glazige blik – Kennelijk is dat wat ik zeg niet overgekomen zoals ik het bedoeld heb. Daarom dus een uitleg wat NLP (voor mij) betekent.

Grondlegger Richard Bandler en John Grinder zagen bij collega-therapeuten en psychologen steeds meer cliënten en patiënten een langdurige koers varen om bepaalde problemen te overwinnen. Toch lukte het hen om hun eigen cliënten, die soms met dezelfde problemen bij hen kwamen in slechts een fractie van de tijd van hun probleem af te helpen. Omdat zij nieuwsgierig werden naar wat ze nou precies deden, hebben zij hun eigen gedrag en methodieken onder de loep genomen. Hieruit is NLP ontstaan.

NLP staat voor Neuro Linguïstisch Programmeren, en nee, het heeft niet met computers te maken J. Omdat NLP – en ook de vol uitgeschreven woorden – weinig tot de verbeelding of herkenning spreken, is het misschien makkelijker om een en ander in stukjes op te breken.

Neuro – is het gedeelte van NLP waar je vanuit werkt: je hersens. Woorden als neurologie zijn hier een goed voorbeeld in. Je gebruikt je mind overal voor; hoe je ziet, hoe je voelt, hoe je handelt. En dus is het een wezenlijk onderdeel van jou als persoon.

Linguïstisch – is de manier waarop je jouw woorden kiest. De woorden die je gebruikt hebben een betekenis, hoewel ze pas echt betekenis krijgen wanneer ze in een bepaalde context gestopt worden. Op basis van iemands levenservaringen zal hij/zij ook bepaalde woorden makkelijker gebruiken dan andere. De manier waarop je je woorden kiest verklaart het woord ‘linguïstisch’.

Programmeren – is een woord waar veel mensen over struikelen, met name als ze beseffen dat het gaat om links naar communicatie en gedrag. “Ik ben niet geprogrammeerd, en hoef dat ook niet”, roepen ze dan, misschien wel uit angst om gehersenspoeld te worden. De grap is echter, dat ze dat al lang en breed zijn. Vanaf het moment dat je geboren wordt, wordt je door je ouders geprogrammeerd. Vaak met normen, waarden en overtuigingen die je ouders ook hadden. Zo blijven gewoontes, tradities, zelfs hele culturen voortbestaan. Helaas is dit ook vak de reden waarom mensen met elkaar oorlogen blijven voeren (geprogrammeerd door de ouders om de tegenstander te haten).

Toch is dit alles slechts een vage omschrijving in mijn optiek. Ik moet al gauw met voorbeelden komen om duidelijk te maken wat ik bedoel, en dat maakt het soms erg lastig. Wanneer mensen me vragen wat ik doe, vind ik het een stuk makkelijker en fijner om een korte, bondige uitleg te geven, dan een ellenlang verhaal af te steken. De kans is groot dat mijn toehoorder(s) onderweg afhaken, en dat is nu precies niet wat mijn intentie is.

Daarom ben ik op zoek gegaan naar een uitleg over wat NLP nu is, zonder dat ik tot mijn nek wegzakte in voorbeelden. En ik denk dat ik er een aantal gevonden heb die mogelijk goed zouden passen:

NLP is

  • De studie van subjectieve ervaring (Richard Bandler)
  • De wetenschap hoe je de taal van je mind weet te gebruiken om zo op consistente wijze jouw specifieke resultaten te behalen (Chris Howard)
  • De psychologie van verwezenlijking en inter-persoonlijke communicatie

Okay, ik moet bekennen: het zijn wel zinnen die je even tot je door moet laten dringen. En ja, het blijft vragen oproepen. Maar in essentie vind ik deze drie voorbeelden goede omschrijvingen wat NLP nu precies is.

Het heeft te maken met de manier waarop je een beeld vormt van de wereld om je heen, maar ook in beeld krijgt hoe je interne wereld eruit ziet. Het biedt je inzichten en handvatten om je communicatie met jezelf en anderen te vergroten en te optimaliseren, waardoor het effect van je communicatie veel groter wordt (dit is niet alleen erg handig als je therapeut, coach of trainer bent, maar ook als je in sales zit, klanten hebt, een baan hebt, een relatie aangaat, nieuwe uitdagingen aangaat – kortom, de mogelijkheden zijn legio).

Op ons succes!

Robert

De Kracht van het Woord

Valt het je wel eens op wat mensen tegen zichzelf (en anderen) zeggen? “Ik ben boos” of “dat gaat nou eenmaal niet zo; zo ben ik nu eenmaal” of “eigenlijk moet ik dat wel/niet doen”. Ongelooflijk!

In eerste instantie valt hiet niet eens op, omdat de taal die we hanteren zo verweven is met de gebruiken en standaarden in onze cultuur. Maar als je eens onder het tipje van de ijsberg kijkt, zie je al gauw dat er veel meer onder zit dan je zou verwachten.

De mens is ee gewoontedier. Dat wordt wel vaker gezegd, en in zekere zin denk ik dat dit ook niet onjuist is. We houden van onze vaste gewoontes, want ze geven ons de zekerheid die ons gerust stelt en ons toestaat zonder al te veel onzekerheid en zweethanden iets te ondernemen (vandaar dat zweethanden ook ontstaan op het moment dat we iets nieuws ondernemen, omdat het voor ons niet de alledaagse gang van zaken is). Die vaste patronen zitten ook in onze communicatie verweven. Naar de buitenwereld toe, maar ook naar onszelf.

Neem het voorbeeld van “Ik ben boos”. Wanneer je de zin ontleedt in kleinere stukjes zie je dat de emotie ‘boosheid’ gekoppeld wordt aan de persoon ‘ik’. Zelfs tot op een identiteitsniveau dat zo geïntegreerd is met de persoon, dat we zelfs zegen dat je die boosheid bent, in plaats van ervaart of voelt. “Ik BEN boos” is een uitspraak waarbij we de boosheid zijn en dus ons bestaan koppelen aan een emotie. Bizar nietwaar?

Ik heb ooit eens gehoord (en later geleerd) dat emoties zoals boosheid en blijheid momenten van ervaring zijn, en niet een moment van ‘zijn’. Een voorbeeld: wanneer je aan het koken bent en je snijd je per ongeluk in je vingers, dan voel je pijn. Op dat moment roep je waarschijnlijk iets wat je liever niet in de kerk roept, gevolgd door een kreet waaruit blijkt dat je pijn ervaart (voor de leken onder ons; dat is ‘AU!’). ik ben nog nooit iemand tegengekomen die zegt: %^$#! Ik BEN pijn!

Waarom nou dit verschil – what’s the point?

Het klinkt over de top, maar denk er eens over na: wanneer je jezelf met iets identificeert, sta je er dichter bij of ervaar je dat intenser. Wanneer je zegt dat je ‘Jan’ of ‘Marie’ bent, dan dringt dat door tot in de kern van je bestaan, en sluit je op dat moment elke mogelijkheid uit dat het iets anders kan zijn of kan worden (hoe zou het ook, je bent nu eenmaal ‘Jan’ of ‘Marie’, toch?).
Maar wat nu als je deze informatie toepast op emoties,  – die voor zover ik me er bewust van ben, een stroom is van energie (m.a.w. het zit dus niet ‘vast’) – dan betekent het dus dat op het moment dat je bijvoorbeeld boosheid, verdriet of angst ervaart, je jezelf onlosmakelijk verbind met die emotie en er dus meer aantrekkingskracht op uitoefent om meer van die emotie te ervaren. Voor prettige en aangename gevoelens lijkt me dat geen ramp, maar met emoties die over het algemeen toch een zware lading hebben en niet als prettig worden beschouwd, lijkt me de mogelijkheid om meer afstand te doen van een onprettig gevoel een goede keuze (tenzij je beroeps-depressicus bent; in dat geval is het nog het overwegen waard  🙂 )

“Dat gaat nu eenmaal niet; zo ben ik nu eenmaal”
Het tweede voorbeeld hoor ik in mijn omgeving op dagelijkse basis. Wat het mij laat zien, is een conditionering van een overtuiging dat iets niet werkt, na een of meerdere keren geprobeerd te hebben om datgene te veranderen en dat het wordt afgedaan met een excuus (of reden, zo je wilt) waarom het niet gelukt is. Wat hiermee in feite gebeurd is dat niet alleen alle creativiteit, enthousiasme, doorzettingsvermogen, maar ook alle wil om nieuwe of eventueel andere manieren te vinden om datgene wat je wilt bereiken voor elkaar te krijgen afgestompt wordt en neergeslagen. “Ik heb het 1, 2 of zelfs 10 keer geprobeerd, maar het lukt me niet om het gedaan te krijgen; dat geaat nu eenmaal niet. Of we het nu hebben over stoppen met roken, afvallen of het vervullen van een wens: we hebben de bereidheid om bij aanvang een grote slag te leveren of ons optimaal in te spannen. Maar wanneer blijkt dat het langer duurt dan ons lief is, en het soms letterlijk een strijd wordt om door te zetten en het gewenste resultaat te bereiken, op dat moment gaan we op zoek naar redenen, argumenten (en dus excuses) waarom het ons niet is gelukt in ons gewenste doel te slagen.
Wederom heeft het te maken met conditionering. Wat vertel je jezelf? Welk verhaal houd je jezelf voor? Dat je het kunt of dat je het niet kunt (ook op de langere termijn!)?

om in het voorbeeld van stoppen met roken te blijven of afvallen: met regelmaal hoor ik uitspraken van zowel mensen in mijn omgeving als wildvreemden die ik passeer of in de coupé van de trein hoor praten, die te maken hebben met verplichtingen. “Dat zou ik eigenlijk wel moeten doen” of “Ik zou eigenlijk wel moeten stoppen…”
‘Maar ja…’, denk ik dan. ‘Wat houdt je tegen?’Neem alleen al de verplichting die je jezelf oplegt met de uitspraak die je doet. Ik kan me niet voorstellen dat de bereidheid om het (wat het dan ook is) te doen groot is. Want op het moment dat het om een verplichting gaat, is in ieder geval bij mij alle wil en bereidheid weg om het te doen. Ik steek me voeten in het zand, transformeer mezelf tot een klein kind en laat mijn ego zeggen “Ik MOET helemaal niets”. En gelijk heeft ie! Want het ‘moeten’ zorgt voor een onlosmakelijke kettingreactie die alle systemen binnen in jezelf direct doet stoppen. Probeer het maar eens uit. Of sterker nog, laat het maar eens vallen in een gesprek. Ik schat dat er twee mogelijkheden zijn.

1. Het wordt niet eens opgemerkt – dat betekend dat het ‘moeten’ inmiddels zo geïntegreerd is in het leven van die persoon, dat je waarschijnlijk een ‘ja, dat zou ik eigenlijk nog wel moeten doen’ of een ‘ja, dat moet ik inderdaad nog doen’ als antwoord krijgt. Waarmee ik alleen maar wil aanduiden dat ook de communicatieve verplichting in het dagelijks leven is geslopen en dat het niet meer weg te denken valt.
2. Je stuit op verzet. “Hoezo MOET ik dat doen?” Wanneer we een verplichting stellen aan hetzij onszelf hetzij een ander, dan wil het nog wel eens voorkomen dat de weerstand omhoog schiet en we dus vervallen in verstarring. En probeer dan nog maar eens iets voor elkaar te krijgen, laat staan met open mind iets te ondernemen… k schat de kans groter dat er servies door de kamer zal vliegen.

Nee, de taal die we hanteren is zo gesofisticeerd (geraffineerd), dat we verzuipen in de onbewuste overtuigingen die we over onszelf en onze buitenwereld hebben. Het gaat er mij niet om de wereld te veranderen naar mijn hand. Maar ik vind het wel belangrijk dat mensen de gelegenheid kunnen krijgen zich bewust te worden van overtuigingen waarvan ze niet eens in de gaten hadden dat ze die hadden of hielden.

Wederom (het lijkt wel een pleidooi 🙂 ) zou ik willen zeggen, dat je meer kunt dan dat je denkt dat je kunt. En dat de overtuigingen die je hebt over jezelf te maken hebben met de woorden die je spreekt. Deze woorden vormen je daden, en de daden je gewoontes. Gevolg? Gewoontes vullen je leven. Dus als er iets in je leven is wat je niet wilt, of juist wel, neem dan een een kijkje in de spelonken van je overtuigingen. Misschien vind je nog eens wat waarvan je het bestaan niet meer in de gaten had. En wanneer je je overtuigingen verandert, verandert ook de wereld buiten jou. That’s the Secret.

Liefs,

Robert